Hoe kijken jongeren terug op de ervaring van een maakproces, eens ze terug met hun voeten op de veilige oever staan? Wat heeft hen geholpen? Wat vonden ze moeilijk?
We kiezen fragmenten uit het gesprek met de jonge maker en koppelen dat telkens aan een quote uit de literatuur of uit een gesprek met een docent die we observeerden en interviewden. Negen keer luisteren en lezen.
Ik spreek met Boutaina en Douae. Ze waren 16 en 17 jaar jaar toen ze voor het eerste deelnamen aan open lessen bij theaterwerkplaats DEGASTEN in Amsterdam. Tijdens een maakweekend van DEGASTEN volgden we twee dagen lang alle workshops en toonmomenten. Ook Boutainha en Douae zijn daarbij.
.
Ik spreek met Boutaina en Douae na het bijgewoonde maakweekend, bij een wekelijkse les op maandagavond in één van de studio’s van DEGASTEN in Amsterdam West. Sem Jonkers is hun docent op die avonden. Ze vertellen me over de bijzondere plek die DEGASTEN voor hen is, over hoe het was om er in het begin te ontdekken wat theater is, over wat het nu voor hen betekent in hun leven. Over waarom ze zich er niet alleen goed voelen, maar ook de kans krijgen om eigen werk te creëren en hoe dat misschien ook wel gelinkt is aan elkaar.
Boutaina en Douae over eigenaarschap
QUOTE uit een interview met theaterdocent Jelle de Grauwe:
“Als ze hun voorstelling spelen, voel ik dat die jongeren daar samen staan. Ze zijn samen in dat thema, in die inhoud gedoken en hebben dat materiaal doorwrocht samen, ze hebben daarop gekauwd en herkauwd en ze zeggen: ‘Dit is wat wij daarover te vertellen hebben”
Boutaina en Douae over veiligheid en vrijheid
QUOTE uit een het schrijfsel Te Gast bij DEGASTEN:
“Voor ze tonen zegt een docent: Het onderzoek hoeft niet af te zijn. Je toont wat er nu is.
Een andere docent zegt voor ze tonen: Ik hoef nog geen koppen en staarten te hebben, mag los materiaal zijn.”
Na een toonmoment zegt een docent één zin: Onthoud wat je gemaakt hebt, heel bijzonder wat ik gezien heb.”
Boutaina en Douae over collectiviteit in maakprocessen
QUOTE uit een interview met theaterdocent Georgina del Carmen Teunissen:
“Er is soms de neiging om te denken over de kunstenaar als iemand die een eenzaat is die vanuit een grote concurrentiestrijd moet denken in een productiemaatschappij. Daar verzet ik me hevig tegen, door het leerproces ook te zien als een gemeenschapsvorming van medemakers: het opbouwen van een artistieke omgeving waarin je je niet alleen hoeft te voelen, waarin je je veilig kan voelen en minder gericht is op het product. Wat ik doe is dus ook een maatschappijkritische manier van werken: we gaan het anders doen, een meer collectiever proces, dat betekent niet dat je altijd in groep moet zijn, je hebt natuurlijk een eigenheid, maar je bent gedragen door de groep die ook artistieke processen doormaakt.”
Boutaina en Douae over feedback
QUOTE uit het schrijfsel Overdreven/Overdrijven.
‘In de lessen waarin de jongeren korte fragmenten maakten vanuit de eerder gesloten opdrachten die ik aanbood, koos ik ervoor om geen feedback te geven. Ik was nieuwsgierig wat dit zou opleveren. Ze presenteerden dus het ene fragment na het andere en ik zei niets tussendoor, bedankte ze en meteen kwam het volgende groepje aan de beurt. Ik moest hieraan wennen. Had het gevoel dat ik tekortschoot als docent. Van hen kreeg ik dat signaal niet, dat gevoel had ik zelf. Als ze iets getoond hadden, vroeg ik of er ideeën waren om iets nieuws te maken. En die waren er meestal. Ik hoefde niet zoveel te doen: alleen maar her en der geruststellen: ‘Werk maar uit, we zien wel wat bruikbaar is.’’
QUOTE uit een interview met Lisi Estaras:
“Showing optimism about the plan is a good idea. A good atmosphere is important, the good vibe! You can only put people in a kind of tension very far in a process. When you already know the person very well and you know how you can provoke something.”
Boutaina en Douae over fysieke opdrachten
QUOTE uit een interview met Ward Rooze:
“Voor je begint met woorden en met teksten, was het voor mij wel altijd belangrijk om via het lichaam een toegang te zoeken naar de fantasie van iemand. Dat is heel interessant om mee te experimenteren, of je als denkend wezen aanvaard dat je lichaam een eigen verhaal heeft. Het is die herinnering van het lichaam die je terug moet zoeken, iets wat je als kind van nature hebt, maar wat je blijkbaar al snel verliest. Aan 12, 13, 14 jaar verlies je dit en als je ouder wordt, wordt het alsmaar moeilijker en moeilijker. Ik denk dat dit één van de aspecten is, niet alleen als kunstenaar, maar als mens, om terug te kunnen gaan naar de bron van wat dat lichaam allemaal kan en wat het allemaal doet. Je ervaart op die manier vrijheid, namelijk dat je geest niet langer je lichaam belemmert. En dat als acteur levert je winst op: je kunt makkelijker werken, want het is vaak de geest die een hele hoop hindernissen oplegt en heel veel dingen verhindert.”
Boutaina en Douae over diversiteit en gelijkheid
QUOTE uit een interview met Nilay Ceber:
“Het is een heel groot voordeel om heel diverse spelers in je groep te hebben, ook omdat ze heel veel van elkaar kunnen leren en ze hebben één ding gemeenschappelijk: dat ze samen hier willen zijn”
QUOTE uit een interview met Lisi Estaras:
“That’s why it is also so interesting to work with these diverse groups because everybody in the group is very different and so it opens a lot of creative modes of doing things.”
Boutaina en Douae over gradueel opbouwen tijdens een proces
QUOTE uit: “Making Change. Teaching Artists and their role in Shaping a better world.” van Eric Booth:
“Teaching Artists ‘scaffold’ their activities in the same way. They break them into steps, each of wich is fun and interesting and provides a sense of completion – with its bounce of increased interest to take the next step. (…) How each step set them up for a related but different challenge in the next step, and built enough confidence to dig into a playful compositional challenge they would never have thought possible.”
Boutaina en Douae over niet piekeren maar doen
QUOTE uit een interview met Sem Jonkers:
“Ik ben een prater, ik hou van praten maar in een repetitieruimte probeer ik zoveel mogelijk te doen want de waarheid ligt op de vloer en niet in ons hoofd.”
Boutaina en Douae over persoonlijke expressie
QUOTE uit een interview met Ward Rooze:
“Dus weer: hoe kun je vrijheid in hun geest creëren? Dus doe je oefeningen met hen, gewoon om te testen, om te kijken: werkt dit voor je? Creëer je vrijheid? Want inspiratie is ook vrijheid. Echt geïnspireerd geraken door iets, da’s een enorm vrij gevoel. Dan borrelen dingen uit je op, waar je geen ‘moeten’ bij voelt, eerder zoiets van hooo, ik heb teveel. Dat spontaan opborrelen, om dat te bereiken, dat moet je ze leren ”
LEES MEER
Verleiden tot het midden 