Auteur: verleidentothetmidden

Tijdens het Kaap_Knal_Interval op 28 maart 2024 in theaterhuis LARF! toonden we een kort filmpje waarin verschillende jongeren uit onze vorige experimenten aan het woord zijn over hun maakprocessen. De deelnemende theaterdocenten, theatermakers en jonge makers van het Kaap_Knal_Interval werden zo warm gemaakt voor een volle dag samen repeteren en reflecteren over de begeleiding van creatieprocessen van jongeren. Meer over deze dag kan je lezen op de blog bij :

Dwaaltocht; Feedback en Eigenaarschap; Maaktips en Octaviaanse discussie

In deze video aan het woord:

Theaterdocenten: Flo Callens, Manon De Baecke, Barbara De Meyere, Annelies De Nil, Anthony Notebaert, Benjamin Sercu, Tom Van der Velde, Jarne Van Loon en Sofie Van Maele.

Jonge makers: Azra, Boutaina, Cléo, Gitte, Doua, Fleurette, Lore, Margo, Maxim, Roel, Rosie, Theola, Tine, Winter en Zoë.

En met dank aan alle theaterhuizen die deelnamen aan het Kaap_Knal_Interval: Secundair Kunstinstituut Gent, 39Graden, SAMWD Zottegem, KAAIMAN, BRONKS, fABULEUS, DEGASTEN, MOB, Larf!, Victoria Deluxe

LEES MEER

Wat voor tips kunnen jongeren die zelf iets maakten, geven aan andere jongeren die een zelfstandig maakproces starten? Leerden ze maken? En wat leerden ze dan?

In de loop van het onderzoek interviewden we regelmatig jongeren over hoe zelfstandig maken voor hen was. Over wat voor begeleiding hen hielp. In die gesprekken vertelden ze regelmatig wat ze leerden in die processen over het maken zelf. Dat deden ze vaak ongevraagd omdat ze enthousiast waren over wat ze hadden ontdekt. Ze vertelden hoe ze maakstrategieën ontwikkelden en over hoe ze de volgende keer in een maakproces zouden stappen. Of ze gaven maaktips voor jongeren die, al dan niet voor het eerst, een maakproces aangaan.

We vroegen voor een laatste experiment van het onderzoek aan een tiental theaterdocenten en coaches van tien verschillende theaterwerkplaatsen om jongeren te begeleiden in een zelfstandig maakproces. Op 28 maart werd het werk van deze jongeren getoond op het Kaap_Knal_Interval bij Larf! in Gent. In de namiddag namen de jongeren cue’s door in de theaterzaal en ’s avonds presenteerden ze voor elkaar en voor een warm publiek. In de namiddag konden we in kleine groepen de jongeren kort interviewen. Op het einde van het interview vroegen we hen naar maaktips. De eerste keer in een interview dat we bewust naar maaktips vroegen. Als insteek voor het gesprek gebruikten we maaktips die andere jonge makers ons eerder in het onderzoek gaven.

We kiezen fragmenten uit het gesprek met de jonge makers van Kaap_Knal_Interval en koppelen die telkens aan een quote uit de literatuur of uit een gesprek met een docent die we observeerden en interviewden. Acht maaktips. Acht keer luisteren en lezen.

Aksel over zoeken op de vloer

QUOTE uit een interview met theaterdocent Arnaud Deflem

‘Het werken op de vloer stimuleren doe ik absoluut. En dat is soms sleuren. Daar gaat veel energie inzitten. En tegelijkertijd is de neiging tot uitstellen absoluut herkenbaar. Vraag mij om iets te maken en ik blijf ook lang in mijn hoofd zitten. Maar ik weet uit ervaring dat eens je op de vloer gaat het beter vooruitgaat. Ik push ze dus om op de vloer te gaan én oordeel mild over hun uitstelgedrag.’

QUOTE uit Made in Eeklo en Izegem

‘Dat idee had deze groep sterk: iets maken, dat is veel praten. Dat ze via stilstaande beelden zoveel konden vertellen was voor hen een belangrijke ontdekking. Daarnaast was het voor een aantal van hen ook een eenvoudige manier om op een rij te zetten hoe ze wilden dat hun solo zou worden. Door dat via het maken van die beelden al doende uit te zoeken, op de vloer, borrelden er bij een aantal van hen veel ideeën op.’

Esra over maken zien als een onderzoek

QUOTE uit “Learning by heart” van Corita Kent and Jan Stewart

‘You have to lower your expectations, hope for the best and work and play. The dictionary definitions of work and play have much in common, as if the person defining these words could not pull them apart to be two seperate things.”

Inke over opnieuw beginnen

QUOTE uit interview met theaterdocent Antoine vander Auwera

‘Een maker wordt altijd geconfronteerd met een leeg blad, en daarbij de angst voor dat leeg blad. Doel is om te proberen te leren een structuur te maken voor uzelf. En natuurlijk help ik daarbij. Door vragen te stellen en de studenten tools te geven om verder te onderzoeken, in functie van het vermoeden dat ik heb van welke artistieke persoonlijkheid zij hebben. Je hebt een soort empathie nodig, een aanvoelen van wie de student is waarmee je werkt. En een zoektocht naar welke wereld hoort bij deze persoon en dan: hoe kan ik helpen om die persoon een plateau te geven om die wereld te tonen?’

Junior over schrijven als manier van denken

QUOTE uit ‘Steal like an artist’ van Austin Kleon

‘In the old days, a logbook was a place for sailors to keep track of how far they’d traveled, and that’s exactly what you’re doing-keeping track of how far your ship has sailed.’

Lowie over samenwerken

QUOTE uit TE GAST bij DEGASTEN

‘Haanstra (2011) benoemt de belangrijke plaats die communicatie en collaboratie innemen in authentieke kunsteducatie. Hij stelt dat in deze vorm van kunsteducatie kennis ontstaat door onderlinge vergelijking en onderhandeling, soms door elkaars voorbeeld te volgen, maar ook door confrontaties van inzichten en meningsverschillen. Haanstra benoemt de kunstleerkracht in dit proces als een belangrijke factor: de kunstleerkracht moet én de voorwaarden voor deze vorm van leren scheppen én de begeleiding hiervan vormgeven.’

QUOTE uit Dagboek van een Stuntelaar: deel 3

‘Ze reageren goed op elkaar en geven nu makkelijk ideeën voor elkaar. Dat werkt goed: ze zien het proces als een gedeeld verhaal en denken nu mee voor elkaar. De gezamenlijke improvisaties waarbij ze elkaars materiaal manipuleren, helpt om het creëren als iets collectief te zien.

Nadien ga ik daarom ook het gesprek aan over hoe ideeën kunnen ontstaan: bij jezelf, door contact met de ander, door iets te doen, door te laten gebeuren, door te freeweelen, etc. Ik hoop vooral te benadrukken dat ideeën dus niet uitsluitend in je eigen kamer of bij jezelf in je hoofd ontstaan. Niettemin hebben sommigen wel gewerkt thuis, en dat verschil was vandaag best goed te zien.’

Michelle over loslaten en filmen

QUOTE uit interview met theaterdocent Ward Rooze

‘Hoe kun je vrijheid in hun geest creëren? Dus doe je oefeningen met hen, gewoon om te testen, om te kijken: werkt dit voor je? Creëer je vrijheid? Want inspiratie is ook vrijheid. Echt geïnspireerd geraken door iets, da’s een enorm vrij gevoel. Dan borrelen dingen uit je op, waar je geen ‘moeten’ bij voelt, eerder zoiets van hooo, ik heb teveel. Dat spontaan opborrelen, om dat te bereiken, dat moet je ze leren. (…) Er moet niks moois, er ‘moet’ vooral niks. Je gaat gewoon op zoek naar: hoe krijg je het er gewoon uit? Wat zit erin? Wat zit er in je lichaam en hoe krijg je dat eruit?’

Saidah over vertrouwen in jezelf

QUOTE uit ‘On Connection’ van Kae Tempest

‘The creative compass is the instinct that drew you to your discipline in the first place, and when you are in connection with it, it will tell you everything you need to know about how you’re doing with your work. It will guide you through difficult creative decisions and will help you distinguish between a motivation act from a need for approval on one hand, and a genuine creative compulsion on the other. Sometimes, the creative compass, a wounded pride and a fragile ego feel the similar. They all want you to prove yourself. How do you know which is compelling to you? How do you ‘refind your soul’? You learn by getting it wrong. Once you’ve gone miles down the wrong path and ended up in a creative dead end, you learn something about how it feels to have got ahead of yourself. It is extremely important to learn this way. Things will go wrong. You will make mistakes. You will end up doing things that don’t feel entirely right. This is how you learn how to dig at your compulsions, and really feel where they’re coming from. It’s a process of sensory reanimation. You are learning a new sensibility. Or, maybe more aptly, remembering an old one.’

Wouter over terug naar de basics

QUOTE uit interview met theaterdocent Jorg van den Kieboom

‘Ik denk dat ik vooral probeer aan te horen, te filteren en dan terug te geven. De kunst is om door de ruis heen te horen wat ze nu eigenlijk willen. Wat is de kern? En die probeer ik dan terug te geven.’ 

_{Met dank aan alle jongeren die we tijdens het Kaap Knal_Interval! van 28 maart 2024 konden interviewen: Adriano, Aksel, Esmée, Esra, Inke, Junior, Lila, Lowie, Marie, Michelle, Noor, Pauline, Saidah, Seba, Wolf en Wouter.}

En met dank aan alle deelnemende theaterhuizen: Secundair Kunstinstituut Gent, 39Graden, SAMWD Zottegem, KAAIMAN, BRONKS, fABULEUS, DEGASTEN, MOB, Larf!, Victoria Deluxe

LEES MEER

Hoe kijken jongeren terug op de ervaring van een maakproces, eens ze terug met hun voeten op de veilige oever staan? Wat heeft hen geholpen? Wat vonden ze moeilijk?

We kiezen fragmenten uit het gesprek met de jonge maker en koppelen dat telkens aan een quote uit de literatuur of uit een gesprek met een docent die we observeerden en interviewden. Negen keer luisteren en lezen.

Ik spreek met Boutaina en Douae. Ze waren 16 en 17 jaar jaar toen ze voor het eerste deelnamen aan open lessen bij theaterwerkplaats DEGASTEN in Amsterdam. Tijdens een maakweekend van DEGASTEN volgden we twee dagen lang alle workshops en toonmomenten. Ook Boutainha en Douae zijn daarbij.

.

Ik spreek met Boutaina en Douae na het bijgewoonde maakweekend, bij een wekelijkse les op maandagavond in één van de studio’s van DEGASTEN in Amsterdam West. Sem Jonkers is hun docent op die avonden. Ze vertellen me over de bijzondere plek die DEGASTEN voor hen is, over hoe het was om er in het begin te ontdekken wat theater is, over wat het nu voor hen betekent in hun leven. Over waarom ze zich er niet alleen goed voelen, maar ook de kans krijgen om eigen werk te creëren en hoe dat misschien ook wel gelinkt is aan elkaar.

Boutaina en Douae over eigenaarschap

QUOTE uit een interview met theaterdocent Jelle de Grauwe: 

“Als ze hun voorstelling spelen, voel ik dat die jongeren daar samen staan. Ze zijn samen in dat thema, in die inhoud gedoken en hebben dat materiaal doorwrocht samen, ze hebben daarop gekauwd en herkauwd en ze zeggen: ‘Dit is wat wij daarover te vertellen hebben”

Boutaina en Douae over veiligheid en vrijheid

QUOTE uit een het schrijfsel Te Gast bij DEGASTEN:

“Voor ze tonen zegt een docent: Het onderzoek hoeft niet af te zijn. Je toont wat er nu is.
Een andere docent zegt voor ze tonen: Ik hoef nog geen koppen en staarten te hebben, mag los materiaal zijn.”
Na een toonmoment zegt een docent één zin: Onthoud wat je gemaakt hebt, heel bijzonder wat ik gezien heb.”

Boutaina en Douae over collectiviteit in maakprocessen

QUOTE uit een interview met theaterdocent Georgina del Carmen Teunissen:

“Er is soms de neiging om te denken over de kunstenaar als iemand die een eenzaat is die vanuit een grote concurrentiestrijd moet denken in een productiemaatschappij. Daar verzet ik me hevig tegen, door het leerproces ook te zien als een gemeenschapsvorming van medemakers: het opbouwen van een artistieke omgeving waarin je je niet alleen hoeft te voelen, waarin je je veilig kan voelen en minder gericht is op het product. Wat ik doe is dus ook een maatschappijkritische manier van werken: we gaan het anders doen, een meer collectiever proces, dat betekent niet dat je altijd in groep moet zijn, je hebt natuurlijk een eigenheid, maar je bent gedragen door de groep die ook artistieke processen doormaakt.”

Boutaina en Douae over feedback

QUOTE uit het schrijfsel Overdreven/Overdrijven.

‘In de lessen waarin de jongeren korte fragmenten maakten vanuit de eerder gesloten opdrachten die ik aanbood, koos ik ervoor om geen feedback te geven. Ik was nieuwsgierig wat dit zou opleveren. Ze presenteerden dus het ene fragment na het andere en ik zei niets tussendoor, bedankte ze en meteen kwam het volgende groepje aan de beurt. Ik moest hieraan wennen. Had het gevoel dat ik tekortschoot als docent. Van hen kreeg ik dat signaal niet, dat gevoel had ik zelf. Als ze iets getoond hadden, vroeg ik of er ideeën waren om iets nieuws te maken. En die waren er meestal. Ik hoefde niet zoveel te doen: alleen maar her en der geruststellen: ‘Werk maar uit, we zien wel wat bruikbaar is.’’

QUOTE uit een interview met Lisi Estaras:

“Showing optimism about the plan is a good idea. A good atmosphere is important, the good vibe! You can only put people in a kind of tension very far in a process. When you already know the person very well and you know how you can provoke something.”

Boutaina en Douae over fysieke opdrachten

QUOTE uit een interview met Ward Rooze:

“Voor je begint met woorden en met teksten, was het voor mij wel altijd belangrijk om via het lichaam een toegang te zoeken naar de fantasie van iemand. Dat is heel interessant om mee te experimenteren, of je als denkend wezen aanvaard dat je lichaam een eigen verhaal heeft. Het is die herinnering van het lichaam die je terug moet zoeken, iets wat je als kind van nature hebt, maar wat je blijkbaar al snel verliest. Aan 12, 13, 14 jaar verlies je dit en als je ouder wordt, wordt het alsmaar moeilijker en moeilijker. Ik denk dat dit één van de aspecten is, niet alleen als kunstenaar, maar als mens, om terug te kunnen gaan naar de bron van wat dat lichaam allemaal kan en wat het allemaal doet. Je ervaart op die manier vrijheid, namelijk dat je geest niet langer je lichaam belemmert. En dat als acteur levert je winst op: je kunt makkelijker werken, want het is vaak de geest die een hele hoop hindernissen oplegt en heel veel dingen verhindert.”

Boutaina en Douae over diversiteit en gelijkheid

QUOTE uit een interview met Nilay Ceber:

“Het is een heel groot voordeel om heel diverse spelers in je groep te hebben, ook omdat ze heel veel van elkaar kunnen leren en ze hebben één ding gemeenschappelijk: dat ze samen hier willen zijn”

QUOTE uit een interview met Lisi Estaras:

“That’s why it is also so interesting to work with these diverse groups because everybody in the group is very different and so it opens a lot of creative modes of doing things.”

Boutaina en Douae over gradueel opbouwen tijdens een proces

QUOTE uit: “Making Change. Teaching Artists and their role in Shaping a better world.” van Eric Booth:

“Teaching Artists ‘scaffold’ their activities in the same way. They break them into steps, each of wich is fun and interesting and provides a sense of completion – with its bounce of increased interest to take the next step. (…) How each step set them up for a related but different challenge in the next step, and built enough confidence to dig into a playful compositional challenge they would never have thought possible.”

Boutaina en Douae over niet piekeren maar doen

QUOTE uit een interview met Sem Jonkers:

“Ik ben een prater, ik hou van praten maar in een repetitieruimte probeer ik zoveel mogelijk te doen want de waarheid ligt op de vloer en niet in ons hoofd.”

Boutaina en Douae over persoonlijke expressie

QUOTE uit een interview met Ward Rooze:

“Dus weer: hoe kun je vrijheid in hun geest creëren? Dus doe je oefeningen met hen, gewoon om te testen, om te kijken: werkt dit voor je? Creëer je vrijheid? Want inspiratie is ook vrijheid. Echt geïnspireerd geraken door iets, da’s een enorm vrij gevoel. Dan borrelen dingen uit je op, waar je geen ‘moeten’ bij voelt, eerder zoiets van hooo, ik heb teveel. Dat spontaan opborrelen, om dat te bereiken, dat moet je ze leren ”

LEES MEER

We vroegen voor een laatste experiment aan een tiental theaterdocenten en coaches van tien verschillende theaterwerkplaatsen om jongeren te begeleiden in een zelfstandig maakproces. Op 28 maart werd het werk van deze jongeren getoond op het Kaap_Knal_Interval bij Larf! in Gent. In de namiddag namen de jongeren cue’s door in de theaterzaal en ’s avonds presenteerden ze voor elkaar en voor een warm publiek. In de namiddag konden we in kleine groepen de jongeren kort interviewen. We startten elk gesprek vanuit twee thema’s: eigenaarschap en feedback. Kaarten met daarop uitspraken van andere jonge makers die we eerder in het onderzoek interviewden, lagen in het midden als teaser voor het gesprek.

Wat hielp hen in het maakproces? Wat voor feedback vinden deze jonge makers zinvol? Wanneer ervaren ze eigenaarschap? En vinden ze dat belangrijk?

Na afloop van de gesprekken selecteerden we een aantal uitspraken van de jonge makers rond feedback en eigenaarschap. Uitspraken die we prikkelend vonden, goed verwoord. We lieten deze uitspraken horen aan Ona-Lisa Van Haver, studente illustratie aan KASK & Conservatorium, de school of arts van HOGENT en Howest. Zij tekende bij enkele uitspraken wat ze voor zich zag.

Feedback

Marie over feedback als mogelijkheid om iets mee te doen

Wouter over duidelijkheid

Esra over bevestiging vragen

Saidah over meedenken en feedback op de tekst

Junior over rekening houden met de maker

Michelle over het zoeken naar betekenis

Eigenaarschap

Aksel over inspiratie

Esra over collectiviteit

Seba over zoeken naar eigenheid

Saidah over creëren met weinig richtlijnen

_{Met dank aan alle jongeren die we tijdens het Kaap Knal_Interval! van 28 maart 2024 konden interviewen: Adriano, Aksel, Esmée, Esra, Inke, Junior, Lila, Lowie, Marie, Michelle, Noor, Pauline, Saidah, Seba, Wolf en Wouter.}

En met dank aan alle deelnemende theaterhuizen: Secundair Kunstinstituut Gent, 39Graden, SAMWD Zottegem, KAAIMAN, BRONKS, fABULEUS, DEGASTEN, MOB, Larf!, Victoria Deluxe

LEES MEER